Soldeervaardigheden

Zoek informatie over hoe je je kapotte soldeerbout kunt repareren of raadpleeg servicehandleidingen voor FixHub Power Series soldeerapparatuur.

iFixit Soldering

Soldeerbout

Through-hole solderen, voor het eerst gebruikt in de tweede generatie computers in de jaren 50, is de eenvoudigste vorm van solderen waarbij de pootjes van de componenten in geplateerde gaten (PTH) worden gestoken. De pootjes worden vervolgens vastgesoldeerd aan de contactpunten (pads) aan de andere kant van de printplaat.

Hoewel het zeer sterke mechanische verbindingen oplevert, is het boren van de extra gaten in de printplaten veel duurder dan andere methoden, zoals surface mount.

Solderen kan gevaarlijk zijn als je een paar basisveiligheidsregels niet volgt. Je werkt met gereedschap dat heet is en met gesmolten metalen. Je wilt voorkomen dat je jezelf verbrandt. Het is verstandig om geen loszittende kleding te dragen die in de weg kan zitten als je aan het werk bent, en je haar vast te binden als het lang is. Het is ook belangrijk om je handen te wassen nadat je gesoldeerd hebt. Sommige soldeer bevat lood, en dat wil je niet binnenkrijgen.

Veel soldeertin bevat vloeimiddel (flux). Dit is meestal harsvloeimiddel dat verdampt wanneer het wordt verhit tot het smeltpunt van het soldeertin. Het inademen van deze dampen is schadelijk voor je. Deze damp is een van de belangrijkste oorzaken van beroepsastma in de VS. Als je op 'hobby-niveau' soldeert, vind je de dampen wellicht niet significant - het kan voldoende zijn om een raam open te houden voor ventilatie en/of een ventilator te gebruiken om de dampen bij je gezicht weg te blazen/zuigen. Als je je zorgen maakt of in een industriële omgeving werkt, werken N95/K95-maskers of beter prima om ze uit je longen te houden (niet uit je ogen overigens), maar een halfgelaatsmasker is goedkoop en de filters gaan lang mee. Koop P95- of P100-gecertificeerde filters. Sommige mensen gebruiken gewoon een soldeerdampafzuiger, ventilator of afzuigkap om de dampen af te voeren, maar de effectiviteit van deze methoden is natuurlijk erg variabel en ze worden daarom niet aanbevolen als enige oplossing.

Solderen is brandgevaarlijk. Hete soldeerbouten en oplosmiddelen, tapijten, bepaalde kledingstoffen, enzovoort, kunnen samen brand veroorzaken. Meestal ontstaat deze brand snel en sta je er middenin. Laat die hippe kids in het andere lab je niet voor de gek houden: in brand staan is echt heel erg naar. Echt heel erg. Zorg voor een brandblusser en houd deze bij je werkbank.

De vier basisveiligheidsregels:

• De soldeerbout is heet. Erg heet. Je zult jezelf van tijd tot tijd branden, maar dit is zelden iets om je zorgen over te maken.
• Werk in een goed geventileerde ruimte. De dampen zijn niet fijn.
• Draag altijd een veiligheidsbril. Rondvliegend gesmolten lood doet pijn en zowel soldeertin als vloeimiddel kan spatten.
• Was je handen, jij viespeuk! Loodhoudend soldeertin bevat lood (!). Solderen met loodhoudend soldeer op 'hobby'-niveau vormt geen significant gezondheidsrisico, hoewel je je handen moet wassen na het hanteren ervan, vooral voordat je gaat eten, roken of contact hebt met kinderen, die extra gevoelig zijn voor de effecten van loodblootstelling.
  • Massief lood kan niet door de huidbarrière dringen; het komt het lichaam binnen via inslikken of de slijmvliezen. Loodstof is gevaarlijk omdat het kan worden ingeademd, dus je moet voorzichtig zijn bij het snijden of vijlen van printplaten (bijvoorbeeld bij het redden van componenten).
  • De temperatuur van een soldeerbout is niet hoog genoeg om lood in damp te veranderen, dus er is een verwaarloosbaar risico op het 'inademen van lood' - het meeste van de rook die je ziet is vloeimiddel dat verbrandt.

Voor solderen is maar een beetje basisuitrusting nodig. Je hebt een soldeerbout nodig om het soldeertin te verhitten, een soldeerstandaard om de bout op te zetten zodat deze de tafel niet beschadigt, en soldeertin.

Een soldeerbout is een penvormig gereedschap met een fijne punt die heet wordt. Een van de manieren waarop soldeerbouten worden gemeten is aan de hand van het wattage. Voor de meeste basissoldeerwerkzaamheden werkt een soldeerbout van 25 tot 50 Watt zonder problemen. De meeste bouten zijn eenvoudige modellen met één temperatuur, maar het is ook mogelijk om geavanceerde soldeerstations te kopen waarbij je de temperatuur van de punt direct kunt instellen met een draaiknop.

iFixit verkoopt een slimme soldeerbout die draagbaar is, 100W, USB-C gevoed, en binnen enkele seconden opwarmt. Bekijk hem eens!

FixHub Smart Soldering Iron

Een soldeerstandaard wordt gebruikt om te voorkomen dat de hete punt van de soldeerbout de tafel of het werkoppervlak beschadigt wanneer je de bout neerlegt. Ze worden vaak meegeleverd bij duurdere soldeerbouten, maar moeten bij de meeste budgetmodellen apart worden aangeschaft.

iFixit verkoopt een draagbaar soldeerstation waarmee je je soldeerbout eenvoudig overal mee naartoe kunt nemen.

FixHub Portable Soldering Station

Er zijn veel verschillende soorten soldeertin. Het eenvoudigste type soldeertin is 60/40 harskern draadsoldeer. Dit soldeertin is gemaakt van 60% tin en 40% lood. Dit soort soldeertin is goedkoop en makkelijk om mee te werken, maar het bevat wel lood, wat gevaarlijk kan zijn als je niet de juiste veiligheidsprocedures volgt.

Een alternatief voor loodhoudend soldeertin is loodvrij soldeertin. Dit soort soldeertin is moeilijker om mee te werken, maar is beter voor het milieu.

Voor iemand die net begint en wil leren solderen, is het werken met loodhoudend soldeertin veel gemakkelijker.

Solder Rosin

Nu komen we bij het leuke gedeelte: het daadwerkelijke solderen. Het eerste wat je moet doen is het onderdeel op de printplaat plaatsen. Zorg ervoor dat de printplaat en het onderdeel schoon zijn. Vuil of resten op de printplaat of op de pootjes voorkomen dat het soldeertin goed hecht. Het kan ook helpen om een klein stukje afplaktape of elektrische tape te gebruiken om het onderdeel op de printplaat vast te zetten. Dit hoef je niet altijd te doen, maar als je moeite hebt om een specifiek onderdeel op zijn plek te houden, kan het erg helpen. Controleer tot slot of het onderdeel dat je soldeert op de juiste plek op je printplaat zit en of het in de juiste richting is geplaatst. Sommige onderdelen, zoals condensatoren, diodes, transistors en geïntegreerde schakelingen, werken niet of raken beschadigd als ze niet correct worden geplaatst.

Neem de soldeerbout in de ene hand en het soldeertin in de andere. Als ik soldeer, houd ik de bout in mijn dominante hand, maar probeer beide manieren om te zien wat voor jou het prettigst voelt. Voeg een klein beetje soldeertin toe aan de punt van de soldeerbout. Dit wordt 'vertinnen' genoemd; het helpt de soldeerboutpunt te beschermen en zorgt voor een betere warmteoverdracht. Raak met de soldeerbout het punt aan dat je wilt solderen en zorg ervoor dat je zowel het koperen contactpunt op de printplaat als het pootje van het onderdeel aanraakt. Het idee is om elk deel van de verbinding tot dezelfde temperatuur te verhitten, zodat het soldeertin gelijkmatig in alle kleine ruimtes vloeit. Na een of twee seconden duw je langzaam het soldeertin in de verbinding. Als de verbinding heet genoeg is, moet het soldeertin smelten en in de verbinding vloeien. Je wilt slechts een paar millimeter soldeertin toevoegen, dus wees niet te enthousiast. Zodra je het soldeertin hebt toegevoegd, trek je de soldeerbout langzaam weg van de verbinding, veeg je de punt af aan een vochtige spons en plaats je de soldeerbout in de houder.

Een goed uitgevoerde soldeerverbinding moet eruitzien als een kegel, met rechte zijden. Als ze naar binnen buigen, zit er niet genoeg soldeertin op de verbinding en moet je er wat meer toevoegen. Als het uitpuilt, is er iets te veel soldeertin. Als dit gebeurt, kun je de verbinding het beste desolderen met desoldeerlitze en het opnieuw proberen. De verbinding moet ook glanzend zijn. Als dat niet zo is, is de verbinding bij het smelten niet heet genoeg geworden. De manier om dit probleem op te lossen is door de verbinding opnieuw te verhitten en het opnieuw te proberen.

Zodra je een verbinding hebt die er goed uitziet, is dat alles! Ga door met het solderen van alle andere onderdelen op de printplaat en je bent goed op weg naar een werkend elektronicaproject.

• Soldering is Easy Comic Book (PDF)
• Soldering is Easy Comic Book Multilingual
• Wikipedia: Through-Hole Technology
• Nasa: Through-Hole Soldering Worksmanship
• iFixit Soldering Simplified: A Newbie’s Guide to Through-Hole Soldering