Hoe moet je (de-)solderen?

Voordat je begint met solderen, willen we je eerst meenemen door een aantal veiligheidsvoorschriften:

Ontlaad de batterij tot onder de 25%. Dit verkleint het risico op een brandgevaarlijke situatie bij het per ongeluk kortsluiten van de batterij.

Werk aan een draad tegelijk om kortsluiting te voorkomen: Gebruik een pincet en pak de draden stevig vast om zeker te weten dat je de controle over de draden hebt en houdt. Als je een batterij van een printplaat desoldeert, raden we je aan om een tang te gebruiken om de blootliggende draden af te knippen en de draden te isoleren.

Indien mogelijk kun je een indirect pad creëren door de aansluitingen op de batterij en de printplaat vast te solderen. Dit verkleint ook het risico op kortsluiting.

Het 'through-hole'-solderen is soldeertechniek waarbij je de uiteinden van de componenten door een gat (through the hole) steekt om vervolgens met soldeertin te bevestigen. Deze techniek heb je vooral nodig in doe-het-zelfprojecten en vind je veel in moderne elektronica, waar het wordt gebruikt om grote onderdelen, zoals condensatoren en poorten, vast te solderen.

Deze techniek vind je vaak terug bij joystick-modules, poorten, condensatoren, microcontrollers, batterijen en draden.

In de volgende tien stappen zie je hoe je de through-hole-techniek toepast om onderdelen op een printplaat vast te solderen. Naast een soldeerbout heb je onder andere de volgende dingen nodig:

Controleer de richting van componenten die stroom in slechts één richting doorlaten (zoals diodes, leds en elektrolytische condensatoren).

Diodes hebben normaal gesproken een streepje die de cathode (-) aangeeft. LED's hebben vaakt een korte uiteinden als cathode (-) en een platte plek op de bolle kant.

Waarschijnlijk komt er wat rook vrij bij het smelten van de soldeertin. Dit komt vooral door de rosin-core flux die in de soldeertin is verwerkt. Flux zorgt ervoor dat de tin wat makkelijker stroomt, maar verdampt op een gegeven moment. Als dat eenmaal is verdampt, moet je meer soldeertin smelten of de flux extra toevoegen.

Als dit de eerste keer is dat je soldeertin gebruikt, raden we je aan om de schoonmaak- en smeltprocedure een paar keer te herhalen zodat je erachter komt hoe de gesmolten soldeertin zich beweegt en om te zien hoeveel soldeertin de punt kan vasthouden.

Je gaat het soldeervlak en de componentdraad 2 tot 3 seconden lang verhitten. Het soldeervlak en de draad zouden het soldeertin gemakkelijk moeten smelten.

Als je een smalle soldeerpunt gebruikt of met een grote soldeervlak werkt, is de warmteoverdracht naar het oppervlak mogelijk niet optimaal. Je kunt de temperatuur met 50 °C verhogen of overstappen op een grotere punt voor een effectievere warmteoverdracht.

Dit zou binnen enkele seconden moeten gebeuren. Als het soldeertin niet aan het soldeervlak hecht, breng dan vloeimiddel aan op het soldeervlak of verhoog de temperatuur.

Breng het soldeertin niet rechtstreeks aan op de punt, omdat het dan niet goed in het soldeervlak en de draad stroomt en er zo een zwakke verbinding ontstaat.

Als de verbinding niet glimt, kan het zijn dat die niet goed gevormd is. Verwarm de tin nog een keer en laat het weer afkoelen.

Als de tin niet om het gehele uiteinde zit, verwarm je de verbinding nog een keer en dien je meer soldeertin toe.

Als de soldeertin eruitziet als een rond bolletje in plaats van een holle kegel, is het niet goed aan het pootje van het onderdeel gehecht. Verwarm de verbinding opnieuw en probeer het pootje heet genoeg te krijgen zodat de soldeertin eraan hecht.

Controleer of er onbedoeld een soldeerbrug is ontstaan met een andere verbinding. Als dat zo is, breng je wat flux aan en verhit je een van de verbindingen opnieuw om de brug voorzichtig te verbreken. Als de brug niet loskomt, volg je deze stap en gebruik je desoldeerlint om overtollige soldeertin weg te trekken.

Zoals bij elke vaardigheid zul je zien dat oefening kunst baart. Als je eerste soldeerverbinding er niet perfect uitziet, is dat helemaal prima. Het kost wat pogingen om deze vaardigheid te verbeteren.

Als je een onderdeel met meerdere through-hole-uiteinden (zoals een joystick-module, microcontroller of een poort) moet solderen, soldeer je twee tegenovergestelde uiteinden vast om het onderdeel op z'n plek te houden. Controleer of het onderdeel goed zit, en soldeer vervolgens de overige verbindingen vast.

Je kunt ook twee tegenovergestelde uiteinden ombuigen om het onderdeel tijdelijk te bevestigen.

Als de gesmolten soldeertin niet goed stroomt of niet makkelijk te vervormen is, kun je wat meer flux toedienen.

In de volgende 8 stappen zie je hoe je de through-hole-onderdelen desoldeert met behulp van een desoldeerlint en een desoldeerpomp.

Als je net begonnen bent met solderen, raden we je aan dat je eerst de eerste stappen van deze handleiding goed doorleest, aangezien de volgende stappen voortbouwen op de informatie in de eerste stappen.

Naast alle soldeergereedschap zul je de volgende dingen nodig hebben:

Als je desoldeert met behulp van een desoldeerlint, ga je verder met de volgende stap.

Als je desoldeert met behulp van een desoldeerpomp, ga je verder met deze stap.

Je gaat de soldeerverbinding door het lint heen smelten, zodat het lint de gesmolten soldeertin kan opnemen.

Als het lint geen soldeer opzuigt, kun je de temperatuur verhogen. Het lint kan ook geoxideerd zijn als dit te oud is. Breng wat meer flux aan of pak een nieuwe rol lint.

Als de uiteinden vastzitten maar niet veel soldeer bevatten, verwarm je het soldeereiland direct en gebruik je een pincet of een spudger om het uiteinde te verwijderen.

Als er nog steeds veel soldeertin op het soldeereiland zit, dien je meer flux toe en gebruik je het lint opnieuw.

Om met een desoldeerpomp te desolderen, verhit je de soldeerverbinding en gebruik je de pomp om de soldeertin op te zuigen.

Als dit de eerste keer is dat je een desoldeerpomp gebruikt, bekijk je deze handleiding.

De neus van de pomp is van hittebestendig plastic, dus maak je geen zorgen als je de soldeerbout per ongeluk even met je pomp raakt.

Als de uiteinden vastzitten, maar er is niet veel soldeertin meer dat ze vasthoudt, verwarm je het soldeereiland direct en gebruik je een pincet of een spudger om het onderdeel te verwijderen.

Als er nog steeds veel soldeer op de uiteinden zit, verwarm je het soldeereiland en herhaal je de procedure waarbij je het soldeertin opzuigt.

Als je het niet voor elkaar krijgt om al het soldeertin te verwijderen met een desoldeerpomp en je hebt moeite met het verhitten van de verbinding, breng je wat meer soldeertin aan en probeer je het nog eens.

Als je moeite hebt met het smelten van het soldeertin, breng je wat lage temperatuursoldeer op de verbinding aan zodat de verbinding langer vloeibaar blijft.

Maak je soldeerbout schoon na het gebruiken van verschillende soorten soldeertin, zodat je voorkomt dat ze met elkaar mixen en er een broze soldeerverbinding ontstaat.

Van plan om veel pinnen te desolderen? Of desoldeer je vaker? Dan kan het handig zijn om te investeren in een desoldeerstation of een desoldeerpistool!

'Surface-mount'-solderen is een proces waarbij onderdelen op het oppervlak van een printplaat vast worden gesoldeerd. De meeste elektronicaproducenten maken gebruik van deze surface-mount-technologie (SMT) omdat het makkelijk geautomatiseerd kan worden en dus efficiënter is.

In industriële productiefaciliteiten maken machines gebruik van stencils om soldeertin op de printplaat te krijgen. Vervolgens plaatsen robots de onderdelen op de precieze plek op de printplaat. De plaat gaat dan in een oven, waar de soldeerpasta smelt en het onderdeel vastgesoldeerd wordt.

Surface-mount-onderdelen zijn aanzienlijk kleiner dan de through-hole-onderdelen, waardoor ze lastiger met de hand vast te solderen zijn. Maar met wat geduld, heel wat praktijkervaring en een goed vergrootglas kun je ook een ster in surface-mount-solderen worden!

Als je soldeerpasta gebruikt, breng je in deze stap pasta aan in plaats van flux, want de meeste pasta's bevatten flux.

Dit kan erg tricky zijn, afhankelijk van de grootte van je onderdeel. Neem je tijd en zet niet te veel druk op het onderdeel, aangezien het dan weg kan schieten of beschadigd kan raken.

Controleer de positie van het onderdeel. Het is namelijk mogelijk dat het elektriciteit maar in een richting geleidt (zoals diodes en LED's). Meestal bevatten dit soort onderdelen een streepje dat de cathode (-) aangeeft.

Dit zou binnen een paar seconden moeten gebeuren. Als het soldeertin niet aan het soldeereiland blijft zitten, breng je meer flux op het soldeereiland aan of verhoog je de temperatuur.

Veel surface-mount-onderdelen (met name geïntegreerde schakelingen, oftewel IC's) hebben meerdere aansluitingen die vastgesoldeerd moeten worden. Het kan lastig zijn om deze onderdelen op de juiste plek aan te brengen en te bevestigen: