Elektrostatische ontlading

Elektrostatische ontlading (ESO) is de plotselinge stroom van elektriciteit tussen twee objecten met een ongelijke lading. Of het nu een bliksemschicht uit de lucht is of een schokje als je een winkelwagentje aanraakt, ESO is een veelvoorkomend en natuurlijk fenomeen.

ESO-verschijnselen zijn meestal onschadelijk en moderne elektronica is vrij goed afgeschermd tegen deze effecten. Toch bestaat de kans dat ESO kwetsbare onderdelen beschadigt, wat kan leiden tot instabiliteit of uitval van apparaten. Schade door ESO is moeilijk op te sporen en te diagnosticeren, dus voorkomen is beter dan genezen.

In het dagelijks leven is statische elektriciteit de voornaamste bron van ESO. Als je over een vloer loopt of een trui uittrekt, bouw je lading op via het tribo-elektrisch effect. Deze lading verspreidt zich via de lucht – hoe vochtiger het is, hoe sneller dat gebeurt. Kom je dicht bij iets geleidends met een lagere ladingstoestand (vaak een geaard object), dan – *zap!* – vindt er een elektrostatische ontlading plaats.

Wanneer zo’n ontlading optreedt, zie je misschien een vonk, hoor je een knettertje of voel je een schokje, maar dat hoeft niet het geval te zijn. Gemiddeld voel je een ESO pas als de spanning meer dan 2.000 volt bedraagt, maar ook lagere spanningen kunnen al schade veroorzaken aan elektronische componenten.

Er zijn twee hoofdstrategieën om ESO te beperken:

1. Voorkom dat er überhaupt lading wordt opgebouwd.

2. Zorg voor een 'gecontroleerd ontlaadpad' om eventuele restlading veilig af te voeren.

Hieronder enkele praktische manieren om ESO te voorkomen:

• Verwijder ringen, horloges en armbanden van je vingers en polsen.
• Laat nieuwe onderdelen in hun roze of zilverkleurige ESO-zakjes totdat je ze gaat installeren.
• Leg alle onderdelen (in hun zakjes) op de antistatische mat voordat je ermee aan de slag gaat.
• Ontlaad jezelf vóór je begint met werken, door een metalen onderdeel aan te raken. Dit werkt vaak omdat metalen constructies een lagere ladingspotentiaal hebben dan jij.
• Gebruik een ESO-veilige werkplek met een geaarde antistatische mat en antistatisch polsbandje.
• Draag ESO-veilige kleding. Vermijd polyester (zoals joggingpakken), want dat materiaal zorgt juist voor statische opbouw.
• Laat nooit vinyl, piepschuim of plastic (behalve je ESO-veilige gereedschap) toe in je werkruimte.
• Draag ESO-veilige, antistatische handschoenen. De natuurlijke oliën op je vingers blijven als snel op IC-componenten of contacten in elektronica achter, wat kan leiden tot ongewenste weerstand of kortsluiting.

Let op: *ESO-veilige procedures beschermen je niet tegen hoge spanningen van bijvoorbeeld een CRT-monitor of een condensator in een voeding.*

Antistatische matten zijn gemaakt van materiaal met een hoge elektrische weerstand (lage geleiding). Als je de mat verbindt met aarde, voert deze lading op een langzame, gecontroleerde manier af. Zonder aarding fungeert de mat als isolator en beschermt zo de apparaten op de mat tegen onbedoelde ontladingen.

Antistatische polsbandjes vormen een geleidende verbinding met hoge weerstand tussen je arm en de aarde. De stoffen band bevat geleidende vezels en er zit een weerstand van meestal 1 MΩ in de draad. Als het polsbandje geaard is, wordt de opgebouwde lading langzaam en veilig afgevoerd. *Een antistatisch polsbandje werkt **niet** als het niet is aangesloten op een geaard punt.*

ESO-veilig gereedschap (zoals onze pincetten en spudgers) zijn óf niet-geleidend, óf hebben een speciale coating met hoge weerstand. Zo voorkomen ze dat het gereedschap zelf een ontladingskanaal wordt.

Blog: Wat is ESO? Silent Killer of mythisch gevaar?

Blog: ESO is geen geslachtsziekte

Video: ESD is Not a Venereal Disease

Video: Linus Tech Tips – Can static KILL your PC?

Video: Gamers Nexus – Static Electricity Misconceptions