Onderbeenprotheses reparatie

Onderbeen-, of transtibiale, protheses zijn kunstmatige ledematen die zijn ontworpen om het onderste deel van het been, meestal vanaf onder het kniegewricht tot aan de voet, te vervangen. Deze prothetische hulpmiddelen stellen personen die een amputatie aan het onderbeen hebben ondergaan in staat om hun mobiliteit te herwinnen en een actief leven te leiden.

De koker is het meest cruciale onderdeel van een transtibiale prothese, omdat het een op maat gemaakt raakvlak vormt tussen de stomp van de gebruiker en de rest van de prothese. Het ontwerp en de pasvorm van de koker zijn cruciaal voor comfort, stabiliteit en een goede gewichtsverdeling. Deze is meestal gemaakt van duurzame materialen zoals thermoplasten, koolstofvezelcomposieten of een combinatie van materialen, wat zowel sterkte als een lichtgewicht constructie garandeert.

Het vervaardigen van de koker omvat vaak een nauwgezet proces van het maken van afdrukken of scans van de stomp om een comfortabele en veilige pasvorm te creëren. Deze kan worden ontworpen met verschillende functies, zoals vergrendelingsmechanismen, verstelbare componenten en modulaire secties om aanpassingen in de vorm of het volume van de ledemaat van de gebruiker in de loop van de tijd op te vangen. Het doel is om drukpunten te minimaliseren, huidirritatie te voorkomen en een veilige verbinding te bieden voor gewichtsbelasting en mobiliteit.

De pylon is een verticale steunbalk die de koker verbindt met het voet- of enkelcomponent van de transtibiale prothese. Het vervult verschillende essentiële functies binnen het prothesesysteem. Ten eerste biedt het structurele ondersteuning, waardoor het gewicht van de gebruiker gelijkmatig wordt verdeeld en de prothese stabiel blijft tijdens verschillende activiteiten. De materiaalkeuze voor de pylon, zoals aluminium, titanium of koolstofvezel, beïnvloedt de sterkte-gewichtsverhouding, wat weer invloed heeft op het totale gewicht en de prestaties van de prothese.

Ten tweede maakt de pylon aanpassingen in de hoogte van de prothese mogelijk. Deze functie is cruciaal voor het aanpassen aan verschillend schoeisel en het optimaliseren van het looppatroon van de gebruiker. Door de lengte van de pylon aan te passen of adaptieve componenten te gebruiken, kunnen prothesemakers de uitlijning nauwkeurig afstellen om de best mogelijke pasvorm en functie te bereiken.

Het ontwerp van de pylon kan variëren op basis van de specifieke behoeften van de gebruiker, het activiteitsniveau en het type voet- of enkelcomponent dat wordt gebruikt. Sommige pylons bevatten schokabsorberende functies om impactkrachten tijdens het lopen of hardlopen te verminderen, terwijl andere ingebouwde rotatiemechanismen kunnen hebben voor een natuurlijkere mobiliteit.

De voet- en enkelcomponenten zijn een cruciaal onderdeel van een transtibiale prothese, omdat ze de functies van een natuurlijke voet en enkel nabootsen. Er zijn verschillende soorten voet- en enkelcomponenten beschikbaar, elk afgestemd op verschillende behoeften en activiteitsniveaus van de gebruiker.

Dit basisvoetcomponent biedt stabiliteit en beperkte beweging in één vlak, geschikt voor individuen met een lager activiteitsniveau.

Als geavanceerdere optie maakt dit component beweging in meerdere vlakken mogelijk, wat lijkt op het natuurlijke bewegingsbereik van een enkel. Het biedt verbeterde stabiliteit en aanpassingsvermogen voor oneffen terrein.

Deze prothesevoeten slaan energie op en geven deze vrij tijdens het lopen, wat een natuurlijker looppatroon simuleert en zorgt voor een grotere energie-efficiëntie, wat vooral waardevol is voor actieve individuen.

Sommige prothesevoeten zijn ontworpen voor specifieke activiteiten, zoals zwemmen of watersporten, en zijn waterdicht. Er zijn ook gespecialiseerde voeten voor activiteiten zoals hardlopen, wandelen of fietsen.

Het ophangsysteem is een integraal onderdeel van een transtibiale prothese en is verantwoordelijk voor het veilig op zijn plaats houden van de prothese op de stomp van de gebruiker. Een goede ophanging is cruciaal om te voorkomen dat de prothese verschuift of beweegt tijdens verschillende activiteiten. Er zijn verschillende gebruikelijke ophangmethoden:

1. Riemen en banden: Veel prothesen gebruiken verstelbare riemen of banden die om de taille of het bovenbeen van de gebruiker worden bevestigd om de koker op zijn plaats te houden. Deze worden vaak gecombineerd met een beschermende voering voor extra comfort.
2. Siliconen liners: Sommige gebruikers geven de voorkeur aan siliconen liners die een veilige afsluiting vormen tussen de stomp en de koker. Deze liners passen zich aan de vorm van de ledemaat aan en zorgen voor ophanging op basis van zuigkracht, waardoor de prothese effectief op zijn plek blijft.
3. Vacuüm-ondersteunde ophanging: Geavanceerde prothesesystemen maken gebruik van vacuüm-ondersteunde ophangtechnologie. Een pomp verwijdert lucht uit de koker, waardoor een vacuümafdichting ontstaat voor een veilige ophanging. Deze methode biedt verbeterde stabiliteit en comfort.

De keuze voor de ophangmethode hangt af van de voorkeur van de gebruiker, de levensstijl en de anatomie van de stomp. Een juiste pasvorm en uitlijning zijn cruciaal voor een effectieve ophanging, aangezien een slecht passend ophangsysteem kan leiden tot ongemak en verminderde mobiliteit.

Het bereiken van een juiste uitlijning in een transtibiale prothese is essentieel voor het waarborgen van comfort, stabiliteit en een natuurlijk looppatroon. Het uitlijnmechanisme stelt prothesemakers in staat om de oriëntatie van de koker, de pylon en het voet- of enkelcomponent nauwkeurig af te stellen om aan de unieke behoeften van de gebruiker te voldoen. Belangrijke aspecten van uitlijning zijn:

1. Frontale en sagittale uitlijning: Het aanpassen van de uitlijning van de prothese in het vlak van voor naar achter en van zij naar zij om ervoor te zorgen dat de gebruiker met een juiste houding en balans loopt.
2. Verticale uitlijning: Ervoor zorgen dat de prothese zich op de juiste hoogte bevindt in verhouding tot het gezonde been van de gebruiker en het optimaliseren van de gewichtsverdeling.
3. Rotationele uitlijning: Het nauwkeurig afstellen van de rotatie van de koker en het voetcomponent om deze in lijn te brengen met de natuurlijke loopbeweging van de gebruiker.
4. Dynamische uitlijning: Rekening houden met hoe de prothese functioneert tijdens het lopen, inclusief factoren zoals kniestabiliteit, afwikkeling van de voet en looppatroonsymmetrie.

Prothesemakers gebruiken uitlijngereedschappen en metingen, gecombineerd met feedback van de gebruiker, om de uitlijning te optimaliseren. Een nauwkeurige uitlijning minimaliseert overmatige slijtage van onderdelen, vermindert het risico op ongemak of pijn en bevordert een natuurlijker looppatroon.

Liners en bekleding spelen een cruciale rol bij het waarborgen van comfort, het verminderen van wrijving en het voorkomen van huidirritatie voor gebruikers van transtibiale protheses. Deze onderdelen worden tussen de stomp en de koker geplaatst. Belangrijke overwegingen zijn:

1. Demping: Liners zijn meestal gemaakt van zachte, dempende materialen zoals silicoon of schuim. Ze verdelen de druk gelijkmatig, verminderen schuifkrachten en beschermen de huid tegen overmatige wrijving.
2. Goede pasvorm: Liners zijn verkrijgbaar in verschillende maten en diktes om aan individuele voorkeuren en behoeften te voldoen. Een goed passende liner verhoogt het comfort en de stabiliteit.
3. Huidgezondheid: Regelmatige reiniging en verzorging van liners zijn essentieel om de huid gezond te houden en problemen zoals doorligplekken of blaren te voorkomen.
4. Koker-interface: Liners creëren een soepele overgang tussen de stomp en de koker, wat de ophanging en het comfort verbetert.

Aansluitingen en adapters zijn essentiële onderdelen die de montage en verstelbaarheid van een transtibiale prothese mogelijk maken. Met deze onderdelen kunnen prothesemakers de koker, pylon en het voet- of enkelcomponent met elkaar verbinden en tegelijkertijd een juiste uitlijning garanderen. Belangrijke overwegingen zijn:

1. Quick-release systemen: Sommige aansluitingen zijn voorzien van snelkoppelingsmechanismen, waardoor het gemakkelijker is om de prothese te bevestigen en los te koppelen of de onderdelen aan te passen.
2. Modulariteit: Veel transtibiale protheses zijn ontworpen met modulaire componenten, wat eenvoudige upgrades of vervangingen mogelijk maakt indien nodig.
3. Uitlijnaanpassingen: Aansluitingen en adapters bevatten vaak functies voor het nauwkeurig afstellen van de uitlijning en het optimaliseren van de pasvorm.

• Officiële website van de Amputee Coalition
• Website van de International Society for Prosthetics and Orthotics (ISPO)
• MIT Media Lab - Biomechatronics Group