De 5 veiligheidsregels van de elektrotechniek

IEC 60479-1 is een norm die richtlijnen biedt over de effecten van een elektrische schok op het menselijk lichaam. Het specificeert de basisprincipes en veiligheidsregels voor de bescherming van personen tegen een elektrische schok.

Enkele van de belangrijkste punten van IEC 60479-1 zijn:

1. Het beperken van de duur en intensiteit van de elektrische stroom die door het menselijk lichaam vloeit om schadelijke effecten te voorkomen.
2. Het gebruik van beschermende maatregelen zoals isolatie, barrières en afstand om het risico op een elektrische schok te voorkomen of te verminderen.
3. Het verstrekken van passende waarschuwingsborden en labels om gevaarlijke zones en apparatuur te identificeren.
4. Het vaststellen van duidelijke procedures voor veilig werken, inclusief onderhoud, testen en bediening van elektrische apparatuur.
5. Ervoor zorgen dat personeel dat met of rond elektrische apparatuur werkt, goed is opgeleid en gekwalificeerd om hun taken veilig uit te voeren.
6. Het verstrekken van adequate persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals handschoenen en schoenen, voor personeel dat met elektrische apparatuur werkt.
7. Het uitvoeren van regelmatige risicobeoordelingen om potentiële gevaren te identificeren en passende beheersmaatregelen te implementeren om de risico's te beperken.
8. Ervoor zorgen dat elektrische apparatuur correct is ontworpen, geïnstalleerd en onderhouden om het risico op een elektrische schok te minimaliseren.

Deze veiligheidsrichtlijnen zijn ontworpen om een elektrische schok te helpen voorkomen en werknemers te beschermen tegen elektrische gevaren. Het volgen van deze richtlijnen kan helpen bij het waarborgen van een veilige en gezonde werkomgeving voor iedereen die betrokken is bij werkzaamheden met of in de buurt van elektrische apparatuur.

De 5 veiligheidsregels van de elektrotechniek zijn cruciale veiligheidsrichtlijnen gebaseerd op de IEC 61439-1 norm. Hun primaire doel is het voorkomen van ongevallen en letsel bij het werken met elektrische apparatuur, wat essentieel is voor iedereen die betrokken is bij elektrotechnisch werk.

Door deze 5 veiligheidsregels na te leven, kunnen individuen het risico op een elektrische schok minimaliseren en een veilige werkomgeving garanderen. Het is absoluut noodzakelijk deze richtlijnen te volgen om uzelf en anderen te beschermen en ongewenste incidenten te voorkomen.

Schakelkast met hoofdschakelaar

De eerste en belangrijkste regel van de 5 veiligheidsregels in de elektrotechniek is vrijschakelen. Het is cruciaal om alle delen van het systeem waar onderhoud of reparatie aan moet plaatsvinden, los te koppelen van alle mogelijke stroombronnen. Vrijschakelen moet altijd alpolig gebeuren en wordt doorgaans gedaan bij de overstroombeveiliging. Bij stroomonderbrekers moet de hendel naar beneden worden geklapt, en bij zekeringhouders moet het zekeringselement worden verwijderd, waarbij men voorzichtig moet zijn niet de actieve delen bij het voetcontact aan te raken wanneer de schroefdop wordt verwijderd.

Het is van vitaal belang om bewust te zijn van mogelijke terugvoedingsspanningen tijdens het loskoppelen. Daarom wordt het aanbevolen om alle mogelijke bronnen die terugvoedingsspanningen kunnen veroorzaken te identificeren voordat de stroom wordt uitgeschakeld.

• Stroomonderbrekers uitschakelen/loskoppelen
• Scheidingsschakelaars vergrendelen
• Vermogensschakelaars loskoppelen
• Zekeringelementen verwijderen

• Mogelijke terugvoedingsspanning
• Bijzondere kenmerken van het bedradingssysteem

• Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) gebruiken
• Als er meerdere personen nodig zijn om een systeem uit te schakelen, moet bevestiging mondeling of schriftelijk worden gegeven.

Vergrendelde magneetschakelaar

Om te voorkomen dat een elektrisch systeem per ongeluk opnieuw wordt ingeschakeld en onder spanning blijft staan terwijl eraan wordt gewerkt, moeten alle schakelaars die worden gebruikt om een deel van het systeem te activeren, worden beveiligd tegen opnieuw inschakelen. Dit kan worden gedaan door het bedieningsmechanisme te vergrendelen (Lockout). Afsluitbare hoofdschakelaars, zoals die met hangsloten, bieden een veilige bescherming tegen verkeerde, onnadenkende of onbedoelde schakelacties door medewerkers.

Het is het beste om verwijderbare zekeringen mee te nemen en in plaats daarvan een vergrendelend dummy-element te plaatsen.

Lockout-tags

Het is het beste om verwijderbare zekeringen mee te nemen en in plaats daarvan een vergrendelend dummy-element te plaatsen. Voordat met het werk wordt begonnen, moeten waarschuwingsborden stevig worden bevestigd om te waarschuwen tegen onbevoegde schakelacties (Tagout). Deze borden moeten zijn gemaakt van isolerend materiaal en zodanig zijn bevestigd dat ze er niet af kunnen vallen. Voor kleinere schakelapparaten kunnen ook stickers, magnetische bordjes of insteekkaartjes met de juiste tekst worden gebruikt. Als een deel van het systeem aan twee kanten kan worden ingeschakeld, zoals bij ringnetwerken, moeten op beide schakelaars verbodsborden worden aangebracht voordat het werk begint.

De tag die in de tagout-procedure wordt gebruikt, moet informatie bevatten over de apparatuur waaraan wordt gewerkt, de reden voor de tagout, de naam van de persoon die het werk uitvoert, en de datum en tijd waarop de tag is aangebracht. De tag waarschuwt anderen ook om de apparatuur niet te bedienen terwijl de tag op zijn plaats zit en legt de mogelijke gevaren uit als de apparatuur zonder de juiste autorisatie wordt bediend.

• Lockout
• Tagout

• Waarschuwingsborden stevig bevestigen
• Schakelaars beveiligen met beschermkappen
• Schakelaars/actuatoren beveiligen met vergrendelingsmechanismen

Nadat de eerste twee veiligheidsregels van vrijschakelen en beveiligen tegen opnieuw inschakelen zijn gevolgd, moet de elektricien verifiëren dat het systeem daadwerkelijk spanningsvrij is voordat er met elektrische werkzaamheden wordt begonnen. Dit is essentieel om ervoor te zorgen dat de werkers niet worden blootgesteld aan elektrische gevaren.

Bij het verifiëren van de spanningsvrije toestand van een elektrische installatie is het cruciaal om elke individuele geleider of pool te controleren. Deze taak mag alleen worden uitgevoerd door een gekwalificeerde elektricien of een persoon die de juiste elektrotechnische training heeft genoten. Bovendien moet de verificatie van de afwezigheid van spanning op de werkplek of zo dicht mogelijk daarbij worden uitgevoerd, en in overeenstemming met de operationele instructies.

Benning Duspol® analog plus

Het gebruik van de juiste meet- en testapparatuur is cruciaal voor het waarborgen van de elektrische veiligheid. Bij het selecteren van spanningstesters is het belangrijk om testers te kiezen die specifiek zijn ontworpen voor het te testen spanningsbereik. Spanningstesters met ingebouwde stroombronnen, zoals die met optische en akoestische signalen, moeten altijd duidelijke en ondubbelzinnige displays hebben, zelfs wanneer de stroombron bijna leeg is. Het is belangrijk om de gebruiksaanwijzing zorgvuldig te volgen, die informatie geeft over mogelijke spanningslimieten en gebruiksbeperkingen.

Multifunctionele meetinstrumenten zijn niet toegestaan, omdat er fouten kunnen optreden bij het selecteren van het juiste meetbereik. Draagbare meetinstrumenten zijn echter niet algemeen verboden, maar ze moeten uitsluitend geschikt zijn voor het betreffende spanningsbereik en mogen niet omschakelbaar zijn.

Vaststellen van de afwezigheid van spanning op een Toyota Prius

Voor installaties met een nominale spanning tot 1000 volt gebruikt u tweepolige spanningstesters volgens DIN VDE 0680 om de spanningsvrije toestand vast te stellen. Dit kunnen apparaten zijn met een neonlamp en een draaispoelmeter, apparaten met een neonlamp en een weekijzermeter, of apparaten met LED's en een zelftestfunctie.

U kunt aan het feit dat de neonlamp of de LED's oplichten zien of het systeem nog onder spanning staat.

Dehn spanningstester PHE4 hoogspanning

Werken aan elektrische installaties met een spanning van meer dan 1000 volt vereist speciale veiligheidsmaatregelen om elektrische gevaren te voorkomen. Gebruik voor het vaststellen van de spanningsvrije toestand een eenpolig meetinstrument dat voldoet aan DIN VDE 0681. Dit type instrument is meestal een geïsoleerde lans die enkele meters lang kan zijn, en deze wordt handmatig dicht bij de hoogspanningsgeleiders gebracht.

Bij gebruik van een eenpolig meetinstrument wordt de spanningsstatus van de geleider aangegeven door optische en akoestische signalen. Als de geleider nog onder spanning staat, neem dan passende veiligheidsmaatregelen en ga niet verder met werkzaamheden totdat de spanning is uitgeschakeld.

Het is belangrijk op te merken dat laagspanningsmeetinstrumenten verboden zijn voor gebruik op elektrische systemen met een spanning van meer dan 1000 volt. Dit komt doordat deze instrumenten niet zijn ontworpen om hoogspanningsstromen aan te kunnen en elektrische gevaren kunnen veroorzaken als ze onjuist worden gebruikt.

Frontmatec Acvoke® kabelaanprikapparaat

Bij het werken met kabels en leidingen kan het lastig zijn om met een spanningstester op de werkplek te bepalen of er spanning aanwezig is. Het is echter essentieel om ervoor te zorgen dat de kabel spanningsvrij is voordat u met werkzaamheden begint, om elektrische gevaren te voorkomen.

Als de losgekoppelde kabel duidelijk kan worden geïdentificeerd en getraceerd vanaf het schakelpunt naar de werkplek, is het niet nodig om te bevestigen dat deze spanningsvrij is. Als het pad van de kabel echter niet duidelijk is, moet deze op de werkplek worden doorgesneden met veiligheidskniptangen om elk potentieel elektrisch gevaar te vermijden.

Voordat u de spanningsvrije toestand van een elektrische installatie vaststelt, is het cruciaal om ervoor te zorgen dat uw meetinstrument correct werkt. Foutieve metingen kunnen levensbedreigend zijn en tot ernstige ongevallen leiden. Bovendien is het na voltooiing van elektrische werkzaamheden essentieel om de apparatuur op schade te inspecteren om potentiële gevaren te voorkomen.

De meeste eenpolige spanningstesters zijn uitgerust met een zelftestfunctie waarmee u belangrijke functies kunt controleren zonder dat u een externe stroombron nodig heeft. Door deze functie te gebruiken, kunt u verifiëren dat de tester in goede staat verkeert en dat deze nauwkeurige metingen zal leveren.

• Stel de spanningsloze toestand vast met een spanningstester, kabelaanprikapparaat of kabelidentificatieapparaat op een duidelijke (alpolige) wijze.

• Gebruiksaanwijzing van de spanningstester
• Werkt de spanningstester? (Test deze voor en na het vaststellen van de spanningsloze toestand op actieve delen)
• Is het meetbereik geschikt voor het systeem?

Dehn aardings- en kortsluitinrichting (deels geïsoleerd) voor laagspanningskabelverdelers

Aarden en kortsluiten zijn cruciale veiligheidsmaatregelen bij het werken aan spanningsloze elektrische systemen, met name in midden- en hoogspanningssystemen. Deze maatregelen zijn essentieel om elektrische gevaren te voorkomen tijdens onderhouds- of reparatiewerkzaamheden, vooral bij bovengrondse leidingen of laagspanningshoofdverdeelinrichtingen.

Bij het uitvoeren van aarding en kortsluiting moet het apparaat eerst worden aangesloten op het aardingssysteem voordat het wordt bevestigd aan het deel van het systeem dat moet worden geaard, tenzij de aardingsschakelaar wordt gebruikt. Bovendien moeten alle apparaten en instrumenten die voor aarding en kortsluiting worden gebruikt, in staat zijn om veilig verbinding te maken met het aardingssysteem en de delen van het systeem die moeten worden geaard en kortgesloten, en bestand zijn tegen de verwachte kortsluitstroom.

Aarden en kortsluiten gebeurt meestal door:

• Vaste aardingsschakelaars volgens DIN EN 62271-102 (VDE 0671-102), waarvan de taak is om uitgeschakelde delen van het systeem te aarden en in het geval van meerpolige aardingsschakelaars gelijktijdig kort te sluiten.
• Geforceerd geleide aardings- en kortsluitinrichtingen volgens DIN EN 61219 (VDE 0683-200). Het gebruik van aardingsinrichtingen mag alleen gebeuren op spanningsloze elektrische systeemdelen die zijn gecontroleerd op spanningsvrije toestand.
• Mobiele aardings- en kortsluitinrichtingen volgens DIN EN 61230 (VDE 0683-100).

In laag- en middenspanningssystemen (tot 1.000 V) kan aarden en kortsluiten in de meeste gevallen achterwege worden gelaten. Het is echter noodzakelijk om deze maatregelen toe te passen als er een risico bestaat dat het systeem onder spanning kan komen te staan door een back-up stroomvoorzieningssysteem, decentrale opwekkingssystemen, of bovengrondse leidingen die worden gekruist of elektrisch worden beïnvloed door andere leidingen.

• Met een aardingsschakelaar of andere apparaten

• Sluit altijd eerst het aardpunt aan.
• Aard en kortsluit beide zijden bij onderbrekingspunten.
• Zorg ervoor dat de apparaten zijn gedimensioneerd met een voldoende dwarsdoorsnede voor de verwachte kortsluitstroom.

Dehn afdekdoek van EPDM-elastomeer

Bij het werken in de buurt van actieve delen is het cruciaal om contact zoveel mogelijk te vermijden. Als het echter niet mogelijk is om nabijgelegen componenten spanningsvrij te maken, is het noodzakelijk om ze af te dekken of af te schermen om contact met werkmateriaal te voorkomen.

De gebruikte afdekkingen moeten voldoende isolatie bieden en bestand zijn tegen alle verwachte mechanische spanningen. Ze moeten ook stevig worden bevestigd om onbedoeld contact te voorkomen.

Isolerende materialen zoals platen, matten, afdekdoeken of beschermende schermen kunnen hiervoor worden gebruikt. Deze materialen moeten voldoende diëlektrische sterkte hebben bij contact met actieve delen.

• Dek actieve delen af met isolerende doeken, slangen of fittingen.

• Markeer gevarenzones adequaat en ondubbelzinnig.
• Wees extra voorzichtig.
• Alle actieve delen van het systeem moeten worden afgedekt of afgeschermd.
• Isolerende hulpstukken of rubberen matten zijn alleen geschikt voor spanningen tot 1000 V.
• Als afdekken of afschermen niet mogelijk is, houd dan minimale afstanden aan om contact te voorkomen.

• Het proces van het herstarten van de stroom na voltooiing en controle van het werk mag pas beginnen wanneer er geen personen, gereedschappen of apparatuur meer op de werkplek aanwezig zijn.
• De veiligheidsmaatregelen van de vijf elektrotechnische regels worden doorgaans in omgekeerde volgorde uitgevoerd. Koppel altijd eerst de kortsluitverbindingen los, gevolgd door de aardverbindingen.
• Na afloop van het werk moet de verantwoordelijke voor de installatie worden geïnformeerd over de voltooiing van het werk, en moeten de afgegeven vrijgavecertificaten worden geretourneerd. De persoon die verantwoordelijk is voor het werk moet de persoon die verantwoordelijk is voor de installatie duidelijk en ondubbelzinnig informeren over de voltooiing van het werk, onder vermelding van de werkplek en de werkgroep, evenals de gereedheid om de stroom in te schakelen.

Volgens de BG ETEM (Duitse ongevallenverzekering voor energie, textiel, elektrotechniek en media) is het niet naleven van de vijf veiligheidsregels van de elektrotechniek een belangrijke oorzaak van elektrische ongevallen waarbij elektrotechnische professionals betrokken zijn.

Van 2015-2019 registreerde de BG ETEM de volgende oorzaken van ongevallen:

• Vrijschakelen: 25,9%
• Vergrendelen en markeren (Lock-out en tag-out): 2,2%
• Spanningsmeting: 28,2%
• Aarden en kortsluiten: 1,0%
• Afdekken of afschermen van nabijgelegen actieve delen: 7,9%

Deze statistieken benadrukken het belang van het naleven van de vijf veiligheidsregels van de elektrotechniek om ongevallen te voorkomen en de veiligheid te waarborgen van iedereen die betrokken is bij elektrotechnisch werk.