LCD Displays

Lcd-beeldschermen maken gebruik van een relatief nieuwe technologie, maar alle vroege kinderziektes zijn inmiddels allang verholpen en de prijzen van lcd-beeldschermen zijn zodanig gedaald dat ze nu gangbare producten zijn. Een goed lcd-beeldscherm, zoals het 19"-model ViewSonic VP191 dat getoond wordt in Figuur 11-2, biedt beeldkwaliteit van topniveau in een compact formaat. Hoewel traditionele crt-monitoren hun eigen voordelen hebben, zullen de meeste mensen die eenmaal het heldere, contrastrijke beeld van een goed lcd-beeldscherm hebben ervaren, nooit meer teruggaan naar een crt-monitor.

Figuur 11-2: ViewSonic VP191 19" lcd-beeldscherm (afbeelding herdrukt met toestemming van ViewSonic Corporation)

WAAROM ZIJN DIE RECHTE LIJNEN GEBOGEN?

Als u overstapt van een standaard crt-monitor naar een flatscreen crt-monitor of (vooral) een lcd-beeldscherm, merkt u misschien een vreemd effect. Uw ogen en hersenen zijn eraan gewend geraakt om het gebogen oppervlak van de oude monitor als plat te zien. Het nieuwe beeldscherm, dat echt plat is, ziet er hol uit! Rechte lijnen lijken naar binnen te buigen, vooral als u dicht op het scherm werkt. Het effect is zo overtuigend dat Robert daadwerkelijk een liniaal tegen zijn nieuwe lcd-beeldscherm hield. En jawel, de "gebogen" lijnen waren recht. Maak u echter geen zorgen. De optische illusie verdwijnt na slechts een paar uur gebruik.

Crt-monitoren waren tot voor kort de dominante technologie voor pc-beeldschermen, maar dat is veranderd. Bij beeldschermen die gebundeld werden met nieuwe pc's, overtroffen lcd's de crt-monitoren in populariteit tegen het eind van 2002. Rond 2005 begonnen lcd's ook crt-monitoren te overtreffen in de detailhandel. Lagere kosten en andere voordelen van crt-monitoren zorgen ervoor dat ze nog jarenlang beschikbaar zullen blijven, maar de nadruk is definitief verschoven naar lcd's.

Hier zijn de belangrijke kenmerken van lcd's:

In tegenstelling tot crt-monitoren, die een maximale resolutie hebben maar eenvoudig op lagere resoluties kunnen werken, zijn lcd's ontworpen om op één resolutie te werken, de zogenaamde native resolutie. U kunt een lcd op een lagere resolutie dan de native resolutie gebruiken, maar dat resulteert erin dat het beeld slechts een deel van het scherm beslaat in volledige beeldkwaliteit, of dat het beeld via pixel-extrapolatie het volledige scherm beslaat, maar met een aanzienlijk lagere beeldkwaliteit.

Lcd's zijn verkrijgbaar met alleen een analoge interface, een digitaal/analoge hybride interface en alleen een digitale interface. Bij gebruik van een analoge interface moet het videosignaal in de pc worden omgezet van digitaal naar analoog en vervolgens in de monitor van analoog naar digitaal, wat de beeldkwaliteit vermindert, vooral bij hogere resoluties. Synchronisatieproblemen komen vaak voor bij analoge interfaces en kunnen diverse ongewenste beeldschermproblemen veroorzaken. Tot slot zijn analoge interfaces inherent ruisgevoeliger dan digitale interfaces, wat subtiele variaties in de weergavekwaliteit veroorzaakt die behoorlijk verwarrend kunnen zijn.

Waar crt-monitoren hoge verticale ververssnelheden vereisen om stabiele beelden te garanderen, kunnen lcd's door hun afwijkende beeldschermtechnologie veel lagere ververssnelheden gebruiken. Bij een resolutie van 1280x1024 op een crt-monitor wilt u bijvoorbeeld waarschijnlijk een ververssnelheid van 85 Hz of hoger voor een goede beeldkwaliteit. Bij dezelfde resolutie op een lcd is 60 Hz een volkomen adequate ververssnelheid. Sterker nog, bij lcd's zorgt een lagere ververssnelheid vaak voor een beter beeld dan een hogere ververssnelheid.

In tegenstelling tot crt-monitoren, waarvan de op fosfor gebaseerde pixels vrijwel onmiddellijk reageren op de elektronenstraal, gebruiken lcd-panelen transistors die tijd nodig hebben om in of uit te schakelen. Dat betekent dat er een meetbare vertraging zit tussen het moment dat een transistor wordt in- of uitgeschakeld en het moment dat de bijbehorende pixel verandert in de juiste toestand. Die vertraging, "rise time" genoemd wanneer de transistor wordt ingeschakeld en fall time wanneer deze wordt uitgeschakeld, resulteert in een bijbehorende vertraging in de beeldweergave.

Alles wat u altijd al wilde weten over lcd-responstijd

Een snelle lcd-responstijd is een goede zaak. Een snelle respons betekent soepeler scrollen en geen ghosting of vlekkerigheid, zelfs niet wanneer u snelle videobeelden bekijkt. Helaas is er geen standaardmanier om responstijd te meten of te specificeren, dus gebruiken verschillende lcd-fabrikanten verschillende methoden. Dat betekent dat u de door één lcd-fabrikant opgegeven responstijd niet noodzakelijkerwijs direct kunt vergelijken met die van een andere. (Sterker nog, het is erger: u kunt niet per se de responstijden vergelijken van twee verschillende modellen die door hetzelfde bedrijf zijn gemaakt.)

Toen lcd's voor het eerst verschenen, specificeerden de meeste fabrikanten de rise-and-fall-respons in milliseconden (ms), de tijd die een pixel nodig heeft om te veranderen van zwart naar wit (rise time) en vervolgens van wit naar zwart (fall time), ook wel de black-white-black (bwb)-respons genoemd. Tegenwoordig specificeren veel lcd-fabrikanten naast of in plaats van bwb ook de white-black-white (wbw)-respons en/of de gray-to-gray (gtg)-respons, de tijd die nodig is om van de ene grijstint naar de andere te gaan.

En gtg-tijden zijn niet noodzakelijkerwijs vergelijkbaar tussen verschillende merken, of zelfs tussen verschillende modellen van hetzelfde bedrijf, omdat de gtg-tijd afhangt van welke specifieke grijstinten worden getest. Specificeren we de gtg-respons voor het gaan van een bijna-zwart grijs naar een bijna-wit grijs, of voor het gaan van het ene bijna-middengrijs naar het andere bijna-middengrijs? Dat maakt een verschil.

Sommige fabrikanten specificeren de rise time ook afzonderlijk. We vonden bijvoorbeeld een beeldscherm dat werd geadverteerd met een responstijd van 4 ms, maar in het productgegevensblad op de website van de fabrikant stond dat het beeldscherm een responstijd van 8 ms had. Beide getallen waren correct, voor zover ze gingen. De tijd van 4 ms die in de advertentie werd genoemd, verwees naar de rise time (zwart naar wit). De tijd van 8 ms die in de technische documenten werd genoemd, verwees naar de bwb-respons.

Het is niet veilig om aannames te doen over het ene type responstijd op basis van een ander type. Eén lcd kan bijvoorbeeld responstijden hebben van 20 ms bwb en 8 ms gtg, terwijl een ander model van dezelfde fabrikant responstijden van 16 ms bwb en 12 ms gtg kan hebben. Dus, is de tweede lcd trager of sneller dan de eerste? Dat hangt af van welke getallen u besluit te gebruiken. Adverteerders gebruiken de snelst beschikbare getallen. Reken daar maar op.

Al deze responstijdgetallen kunnen verschillend zijn en er is geen direct verband tussen. Als u alleen naar advertenties kijkt (in tegenstelling tot technische documentatie), is het vaak niet duidelijk welk type responstijd wordt gespecificeerd. Als een responstijd zonder kwalificatie wordt vermeld, zoals "16 ms", verwijst dit gewoonlijk (maar niet altijd) naar de bwb-respons.

Een snelle bwb- (of wbw-)responstijd is belangrijker voor algemeen gebruik, terwijl een snelle gtg-responstijd belangrijker is voor gamers en grafisch ontwerpers. Voor algemeen gebruik is een bwb-respons van 25 ms tot 30 ms voor de meeste mensen acceptabel, en 16 ms tot 20 ms is te verkiezen. Voor gaming en andere veeleisende toepassingen is een bwb-respons van 12 ms over het algemeen acceptabel en 8 ms is te verkiezen, waarbij een gtg-respons van niet langzamer dan 8 ms en bij voorkeur 4 ms of minder gewenst is.

In vergelijking met crt-beeldschermen hebben lcd-beeldschermen de volgende voordelen:

Lcd's zijn helderder dan crt-monitoren. Een typische crt-monitor heeft een helderheid van ongeveer 100 candela per vierkante meter, een meeteenheid die een nit wordt genoemd. (Sommige beeldschermen worden gewaardeerd in foot Lamberts (fL); één fL is ongeveer 3,43 nits). Een typische lcd heeft een waarde van 250 tot 350 nits, ruwweg drie keer zo helder als een typische crt-monitor. Crt-monitoren worden naarmate ze ouder worden minder helder, hoewel een helderheidsregeling met voldoende bereik aan de bovenkant vaak kan worden gebruikt om een oude crt-monitor in te stellen op bijna de oorspronkelijke helderheid. De achtergrondverlichting (ccrt) die wordt gebruikt om lcd's te verlichten, dimt ook naarmate deze ouder wordt, maar faalt over het algemeen volledig voordat verminderde helderheid een groot probleem wordt.

Contrast meet het verschil in luminantie tussen de helderste en donkerste delen van een beeld en wordt uitgedrukt als een verhouding. Het vermogen om een beeld met hoog contrast weer te geven is een belangrijk aspect van beeldkwaliteit, vooral voor tekst. Een gemiddelde crt-monitor heeft mogelijk een contrastverhouding van 200:1, en een uitstekende crt-monitor 250:1. Een goedkope lcd kan een contrastverhouding van 400:1 hebben, en een uitstekende lcd 1.000:1. Met andere woorden: zelfs een goedkope lcd kan een hoger contrast hebben dan een uitstekende crt-monitor.

Zelfs goede flatscreen crt-monitoren hebben last van hinderlijke reflecties wanneer ze in lichte omgevingen worden gebruikt, zoals wanneer het scherm naar een raam is gericht. Goede lcd's zijn in dit opzicht veel superieurder. Behalve bij direct zonlicht op het scherm, biedt een goede lcd uitstekende beelden onder alle lichtomstandigheden.

Een typische crt-monitor is ongeveer even diep als zijn nominale schermgrootte. Een 19" crt-monitor kan bijvoorbeeld 19" van voor naar achter zijn. Grote crt-monitoren kunnen fysiek lastig in de beschikbare ruimte passen. Lcd's zijn daarentegen vrij ondiep. Het Beeldscherm zelf is doorgaans 1,5" tot 3" diep, en zelfs met de voet zijn de meeste lcd's niet meer dan 7" tot 8" diep. Bovendien, waar een grote crt-monitor 25 tot 45 kg of meer kan wegen, zijn zelfs grote lcd's vrij licht. Een typische 17" lcd kan 4,5 kg wegen, en zelfs een 23"-unit kan minder dan 9 kg wegen. Dat kleine formaat en gewicht betekent dat het mogelijk is om een lcd aan een bureau of muur te bevestigen met relatief goedkoop bevestigingsmateriaal, vergeleken met het grote, zware en dure bevestigingsmateriaal dat nodig is voor crt-monitoren.

NOMINAAL VERSUS WERKELIJK FORMAAT

De opgegeven formaten van lcd-beeldschermen zijn accuraat. Een 19" lcd heeft bijvoorbeeld een schermoppervlak dat diagonaal gemeten echt 19" is. Crt-formaten zijn daarentegen nominaal, omdat ze de diagonaalmeting van de gehele crt-buis specificeren, waarvan een deel wordt bedekt door het raam. Een nominale 19" crt-monitor kan bijvoorbeeld een schermoppervlak hebben dat diagonaal gemeten echt 18,1" is. Enkele rechtszaken enkele jaren geleden hebben crt-fabrikanten ervan overtuigd om de bruikbare grootte van hun crt-monitoren te gaan vermelden. Dit wordt aangegeven als VIS (viewable image size of zichtbare beeldgrootte) en is altijd ongeveer een inch kleiner dan de nominale grootte.

Dit VIS-vraagstuk heeft geleid tot het geloof dat een 15" lcd gelijkwaardig is aan een 17" crt-monitor, een 17" lcd aan een 19" crt-monitor, enzovoort. In feite is dat niet waar. De beeldgrootte van een typische 17" crt-monitor is ongeveer een inch groter dan die van een 15" lcd, evenals de beeldgrootte van een 19" crt-monitor ten opzichte van een 17" lcd.

Afhankelijk van de grootte en andere factoren verbruikt een typische crt-monitor 100 tot 160 watt tijdens gebruik, terwijl een lcd slechts een kwart tot de helft van die stroom verbruikt. Het gebruik van een lcd verlaagt uw elektriciteitsrekening direct door minder stroom te verbruiken en indirect door de warmtelast op uw airconditioning tijdens warm weer te verminderen.

Als u hebt besloten dat een lcd geschikt voor u is, gebruik dan de volgende richtlijnen om er een te kiezen:

• Huidige lcd's zijn verkrijgbaar met alleen analoge ingangen, alleen digitale ingangen en modellen met zowel analoge als digitale ingangen. Analoge invoer is acceptabel voor 15" (1024x768) modellen, maar voor 17" (1280x1024) modellen wordt analoge videoruis een probleem. Bij dat schermformaat en die resolutie is analoge ruis voor de meeste mensen niet direct duidelijk, maar als u het beeldscherm voor langere tijd gebruikt, zal het verschil tussen het gebruik van een beeldscherm met een schoon digitaal signaal en een beeldscherm met een ruisig analoog signaal u op een bijna onderbewust niveau beïnvloeden. Voor een 19" (1280x1024) lcd beschouwen we een digitaal signaal als uiterst wenselijk, maar niet absoluut essentieel. Voor een groter beeldscherm of resoluties boven 1280x1024 zouden we het gebruik van analoge signalering niet overwegen.
• Eis ondersteuning voor echte 24-bits kleur, wat beschreven kan worden als ondersteuning voor 16,7 miljoen kleuren. De meeste huidige lcd's ondersteunen 24-bits kleur, waarbij één volledige byte wordt toegewezen aan elk van de drie primaire kleuren, wat toestaat dat 256 tinten van elke kleur en in totaal 16,7 miljoen kleuren worden weergegeven. Veel vroege lcd's en sommige goedkope huidige modellen ondersteunen slechts zes bits per kleur, voor een totaal van 18-bits kleur. Deze modellen gebruiken extrapolatie om volledige 24-bits kleurondersteuning te simuleren, wat resulteert in een slechte kleurkwaliteit. Als een lcd geadverteerd wordt als "24-bits compatibel," is dat een goede reden om verder te kijken. Vreemd genoeg vermelden veel lcd's die wel echte 24-bits kleur ondersteunen dit niet in hun specificatiebladen, terwijl veel lcd's die slechts 18-bits kleur ondersteunen, luidkeels beweren dat ze "24-bits compatibel" zijn.
• De meeste lcd-fabrikanten produceren drie of meer lcd-series. Instapmodellen zijn vaak alleen analoog, zelfs in 19"- en 21"-formaten, en hebben trage responstijden. Middensegment-modellen accepteren meestal analoge of digitale ingangen en hebben over het algemeen responstijden die snel genoeg zijn voor alles behalve 3D-gaming en soortgelijke veeleisende toepassingen. De beste modellen kunnen analoog/digitale hybriden zijn of alleen digitaal, en hebben zeer snelle responstijden. Kies alleen een instapmodel als u er zeker van bent dat u het beeldscherm nooit zult gebruiken voor meer dan tekstverwerking, surfen op internet en soortgelijke minder veeleisende taken. Als u een echte crt-vervanger nodig hebt, kies dan een model uit het middensegment of hoger met een digitale interface en de snelste responstijd waar u voor wilt betalen.
• Bepaal welk paneelformaat en welke resolutie geschikt voor u zijn. Houd er rekening mee dat wanneer u een specifiek lcd-model kiest, u in feite ook de resolutie kiest die u altijd op dat beeldscherm zult gebruiken.
• Koop de lcd indien mogelijk lokaal. Of u nu lokaal koopt of niet, eis een retourbeleid waarbij geen vragen worden gesteld. Lcd's variëren meer dan crt-monitoren, zowel wat betreft variatie tussen units als wat betreft bruikbaarheid met een specifieke grafische kaart. Dit is vooral belangrijk als u een analoge interface gebruikt. Sommige analoge lcd's werken simpelweg niet goed samen met sommige analoge grafische kaarten. Bovendien variëren lcd's per unit in het aantal defecte pixels dat ze hebben en waar deze zich bevinden. U geeft misschien de voorkeur aan een unit met vijf defecte pixels nabij de randen en hoeken in plaats van een unit met slechts één of twee defecte pixels nabij het midden van het scherm.
• Als u lokaal koopt, vraag de winkel dan om de garantie van de fabrikant te ondersteunen: dat wil zeggen, ermee akkoord gaan dat als de lcd defect raakt, u deze terug kunt brengen naar de winkel voor vervanging in plaats van dat u te maken krijgt met het gedoe van het terugsturen van de lcd naar de maker.
• Test indien mogelijk precies de lcd die u van plan bent te kopen (geen demomodel uit de winkel) voordat u deze koopt. Idealiter, en vooral als u de analoge interface gaat gebruiken, moet u de lcd testen met uw eigen systeem, of in ieder geval met een systeem dat een grafische kaart heeft die identiek is aan degene die u van plan bent te gebruiken. We zouden tot het uiterste gaan om dit te doen, inclusief het meenemen van onze desktop-pc naar de lokale winkel. Maar als dat om de een of andere reden niet mogelijk is, eis dan nog steeds om de daadwerkelijke lcd die u van plan bent te kopen werkend te zien. Op die manier kunt u tenminste vaststellen of er defecte pixels op locaties zijn die u storen. Gebruik ook een neutraal grijs scherm zonder beeld om te controleren of de achtergrondverlichting het hele scherm gelijkmatig verlicht. Enige variatie is onvermijdelijk, maar een of meer hoeken zouden niet aanzienlijk donkerder moeten zijn dan de rest van het beeldscherm, en er zouden ook geen duidelijke "hot spots" moeten zijn.

Aanbevolen merken: Onze mening, bevestigd door onze lezers en collega's, is dat NEC-Mitsubishi, Samsung, Sony en ViewSonic de beste lcd's maken die beschikbaar zijn. Hun lcd's, in het bijzonder hun modellen uit het middensegment en hoger, bieden uitstekende beeldkwaliteit en zijn vrij betrouwbaar. U zult waarschijnlijk tevreden zijn met een lcd van een van deze fabrikanten.

• Houd u bij goede bekende merken en koop een model uit het middensegment of hoger van dat merk. Dat garandeert niet dat u een goede lcd krijgt, maar het vergroot uw kansen aanzienlijk. De lcd-markt is extreem competitief. Als twee vergelijkbare modellen sterk in prijs verschillen, heeft de goedkopere waarschijnlijk aanzienlijk slechtere specificaties. Als de specificaties vergelijkbaar lijken, heeft de maker van het goedkopere model ergens bezuinigd, of het nu gaat om de kwaliteit van de onderdelen, de bouwkwaliteit of het garantiebeleid.

Meer over beeldschermen